Umiejętności radzenia sobie ze stresem warto rozwijać wtedy, kiedy w życiu jest względnie spokojnie. Technika STOP może być przydatna zarówno w radzeniu sobie z codziennymi wyzwaniami, jak i w nagłej sytuacji stresowej.
Radzenie sobie ze stresem – kontekst kulturowy
W naszej kulturze wielozadaniowość, bycie w ciągłym ruchu, szybkie i efektywne działanie bywają bardzo pożądane. Wysoko są cenione umiejętności stawiania sobie celów i ich realizowania. Pojawiają się oczekiwania coraz większej sprawności, lepszych rezultatów, wzrasta też napięcie. Bywa, że zaczynamy biec i nie chcemy się zatrzymywać, przeżywać, doświadczać. Pod jakimś względem działanie może być bezpieczniejsze. Działanie zwalnia z myślenia o kierunku, zastanawiania się nad sensem podejmowanych działań, konfrontowania z nieprzyjemnymi uczuciami. Umiejętność zatrzymania się jest jednak niezbędna.
Stres a umiejętność zatrzymania się
Cenimy umiejętność osiągania celów, ale nie zawsze wybieramy te właściwe. Czasem w tym pędzie zapominamy o ważnych osobistych celach, potrzebach, wartościach. W takiej sytuacji zatrzymanie może być nieprzyjemne, bo może uświadamiać, że idziemy w jakimś innym kierunku, że realizujemy coś innego niż to, co jest dla nas ważne. Trochę jakbyśmy się wspinali po drabinie przystawionej do niewłaściwej ściany. Umiejętność zatrzymywania się ma przede wszystkim zapewnić kontakt z tym, co można nazwać wewnętrznym kierunkowskazem: potrzebami, wartościami. Umiejętność zatrzymania się to także możliwość spojrzenia na różne sprawy z dystansu.
Przewlekły stres. Co się stanie jeśli się nie zatrzymasz?
Zatrzymania i kontaktu z rzeczywistością, własnym organizmem nie da się uniknąć. Im szybciej i bardziej chaotycznie działasz, tym bardziej się męczysz, wzrasta poziom stresu, spada skuteczność działania. Jeśli nie wiesz dokąd biegniesz zatrzymaj się. W przeciwnym wypadku twój organizm może zrobić to za ciebie, a to bywa bardzo nieprzyjemne. Takim nieprzyjemnym sygnałem mogą być np. zaburzenia psychosomatyczne, czyli takie, które mają swoje źródło w psychice i nasilają się pod wpływem stresu. Mogą objawiać się bólem nieznanego pochodzenia, skurczami mięśni, osłabieniem odporności, zaburzeniami trawienia, pogorszeniem stanu skóry oraz chorobami skóry, wypadaniem włosów. Stres zwiększa także prawdopodobieństwo występowania chorób autoimmunologicznych.
Stres w konkretnej sytuacji i ogólne radzenie sobie ze stresem
Czasem doświadczanie dużego stresu wiąże się z jakąś jedną, konkretną sytuacją, z którą potrzebujemy sobie poradzić. Może być też tak, że w jakimś okresie czasu doświadczamy silnego stresu, który przerasta nasze możliwości radzenia sobie.
Bywa tak, że potrzeba czasu, aby np. wyeliminować różne stresory, zmienić swój styl życia. Niektórych czynników powodujących stres nie można w prosty sposób wyeliminować. Można jednak nauczyć się lepszego radzenia sobie w sytuacjach stresu, a w przypadku przewlekłego stresu dbania o siebie i swoje zasoby, zapobiegania wyczerpaniu, właściwej regeneracji.
Powiedź stop i opanuj stres
Ta technika może być przydatna w sytuacji, kiedy czujesz, że jakieś konkretne zadanie lub zadania cię przytłaczają, kiedy działasz pod presją i masz poczucie, że tracisz kontrolę.
Możesz wykorzystać tą technikę także w codziennej uważności, do uzyskania lepszego kontaktu ze sobą, swoimi potrzebami i wartościami, uporządkowania swoich myśli.
Zatrzymaj stres: Technika STOP
Stań z boku – poszukaj dystansu.
Powiedz stop. Zatrzymaj działanie, aby spojrzeć z zewnątrz na sytuację. Zdystansuj się od problemu. Możesz dać sobie chwilę, skupić się na oddechu. Poobserwować oddech, odczucia. Nazwać emocje.
Trzeźwo oceń, co się dzieje.
Sprawdź, co wpływa na odczuwany stres? Zadaj sobie pytanie jakie są Twoje priorytety? Jakie są priorytety w realizacji danego zadania? Na co masz wpływ – co możesz zrobić? Jakie są konsekwencje podejmowania lub niepodejmowania działania? Jakie działania będą korzystne?
Ogarnij sytuację.
Pomyśl jakie działania trzeba podjęć. Jakich działań wymaga ta sytuacja? Ułóż plan działania.
Przejmij inicjatywę.
Plany są po to, aby je realizować. Wykorzystując wcześniejsze przemyślenia i uzyskany dystans zacznij działać.
