Zaburzenia lękowe mogą objawiać się w różny sposób. Tym, co łączy wszystkie zaburzenia lękowe jest doświadczenie nadmiernego lęku, nieadekwatnego w stosunku do danej sytuacji. Częste doświadczanie silnego lęku powoduje obniżenie jakości życia.
Rodzaje zaburzeń lękowych
Zespół lęku uogólnionego (GAD)
Zespół lęku uogólnionego jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń lękowych. Zaburzenie to charakteryzuje się występowaniem ciągłego niepokoju, który nie ma konkretnej przyczyny. Często osoba doświadcza także napięcia mięśni, odczuwa drażliwość, doświadcza zaburzeń snu, większej męczliwości, a także może wystąpić trudność ze skupieniem uwagi. Osoba, która doświadcza zaburzenie lęku uogólnionego może martwić się o różne sprawy takie jak: problemy finansowe, lęk o zdrowie członków rodziny lub własne. Przy czym zajęcie się jednym problemem nie powoduje obniżenia lęku ponieważ pojawia się kolejny temat do martwienia się. GAD diagnozuje się, gdy objawy utrzymują się przez minimum 6 miesięcy. Ważne: w praktyce podobne objawy mogą występować w przypadku chorób układu krążenia, zaburzeń hormonalnych, menopauzy.
Fobia społeczna
Fobia społeczna związana jest z kontaktami z otoczeniem, byciem w sytuacjach społecznych, środowisku zawodowym, szkole. Zaburzenie to znacząco utrudnia funkcjonowanie w tych obszarach. Osoby z fobią społeczną doświadczają silnego lęku przed krytyką, byciem ocenianym przez innych, zawstydzenia czy upokorzenia. Objawom tym mogą towarzyszyć reakcje somatyczne takie jak: uczucie czerwienienia się, nadmierna potliwość, przyspieszony oddech czy dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Uczucie paraliżującego lęku i towarzyszące temu uczuciu objawy mogą pojawiać się na samą myśl o znalezieniu się w sytuacji społecznej. Silny dyskomfort jest przyczyną unikania sytuacji społecznych, przyczynia się do wycofywania z relacji z ludźmi i izolacji społecznej.
Fobie specyficzne
Fobie specyficzne wiążą się z odczuwaniem silnego lęku w kontakcie z obiektem lub sytuacją, która taki lęk powoduje. Do tego rodzaju lęków możemy zaliczyć np. lęki przed zwierzętami, zjawiskami naturalnymi, zarazkami, brudem, krwią, wysokością, kradzieżą, tłokiem. W ocenie otoczenia lęk może być irracjonalny. Osoby doświadczające tego lęku mają świadomość irracjonalności, nadmiarowości swojego lęku. Kontaktowi z przedmiotem fobii towarzyszą różne objawy fizjologiczne takie jak: pocenie się, przyspieszony oddech, kołatanie serca. Osoby doświadczające fobii starają się unikać kontaktu z sytuacjami i przedmiotami powodującymi lęk. Unikanie może utrudniać codzienne funkcjonowanie, wypełnianie ról społecznych i zawodowych.
Paniczny lęk
Zaburzenia lękowe związane z napadami paniki objawiają się z odczuciem nieoczekiwanego, nieadekwatnego, nagłego lęku bez wystąpienia konkretnej przyczyny. Nagłe ataki silnego lęku trwają od kilku do kilkudziesięciu minut i są przeżywane jako sytuacje niemożliwe do opanowania, kontroli. Bywa, że towarzyszą inne objawy, takie jak: przyspieszony, płytki oddech, drżenie ciała, pocenie się, zawroty głowy, mdłości, ból brzucha. W tym przypadku często pojawia się dodatkowo lęk przed wystąpieniem kolejnych napadów paniki.
Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (OCD)
Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne to zaburzenie związane z występowaniem obsesji i kompulsji. Obsesje to nawracające, niechciane myśli, wyobrażenia lub impulsy, które są trudne do opanowania i stresogenne, niezależnie od tego czy osoba ich doświadczająca ma świadomość ich irracjonalności. Wyobrażenia te mogą być związane z lękiem przed brudem, zarazkami itp.
Kompulsje natomiast są zachowaniami, które służą zmniejszeniu odczuwanego lęku. Są to powtarzane zachowania, rytuały, które dana osoba czuje, że musi wykonywać z dużą starannością, aby zapobiec zrealizowaniu się sytuacji, które sobie wyobraża. Do najczęstszych czynności należą: mycie, sprawdzanie czy np. drzwi zostały zamknięte, gaz zakręcony itp., powtarzanie modlitwy lub jakichś zdań.
Zespół stresu pourazowego (PTSD) oraz zespół ostrego stresu (ASD)
Zespół ostrego stresu i zespół stresu pourazowego wiąże się z doświadczeniem traumatycznej sytuacji takiej jak wypadek komunikacyjny, katastrofa, wojna, doświadczenie przemocy itp.
Przeżycie trudnego, zagrażającego życiu doświadczenia może wywołać stan oszołomienia, odrętwienia. Mogą występować objawy dysocjacyjne tzn. wycofanie się z przeżywania, oddzielenie od emocji. Kolejnym trudnym objawem mogą być powracające wspomnienia traumatycznego wydarzenia, ponowne nieintencjonalne przeżywanie emocji związanych z wydarzeniem. Osoba może mieć problemy z odtworzeniem przebiegu traumatycznego wydarzenia. Mogą występować problemy z koncentracją, pamięcią, bezsenność, koszmary senne. Osoba cierpiąca na ten rodzaj zaburzenia może doświadczać trudności w codziennym funkcjonowaniu przystosowaniem się do codziennego życia. Może doświadczać trudności w radzeniu sobie z napięciem, zmiennych emocji, wybuchów złości. Objawy te mogą występować w zróżnicowanym stopniu. Jest to zależne od charakteru zdarzenia, zasobów danej osoby, wcześniejszych doświadczeń.
