Jeszcze kilka lat temu rozwijająca się terapia w formie on-line budziła wątpliwości zarówno u pacjentów, jak i specjalistów zajmujących się psychoterapią na co dzień. W ostatnich latach ta forma pracy stała się skuteczną alternatywą dla spotkań stacjonarnych w gabinecie.
Skuteczność terapii on-line – co pokazuje praktyka?
Znaczna zmiana podejścia zaczęła się od wybuchu pandemii i sytuacji, kiedy właściwie nie było innych możliwości. Wcześniej oczywiście różne formy pomocy terapeutycznej z wykorzystaniem nowych technologii rozwijały się (Zob. Orzeł J. Strzałek, 2025). Nowości wykorzystujące technologię czy psychoterapia w kontakcie on-line były przyjmowane z pewną doza nieufności. W sytuacji pandemii wybór polegał na tym czy kontynuować procesy on-line lub je przerwać. Wielu specjalistów i pacjentów w tamtym czasie zdecydowało się kontynuować pracę w takiej formie jaka była dostępna lub czasem po prostu mniej zagrażająca.
Obecnie kontakt ze specjalistą w formie on-line stał się alternatywą dla kontaktu w gabinecie. Czasem bywa to nadal jedyna możliwość podjęcia pracy terapeutycznej. Opcja skorzystania ze wsparcia psychoterapeuty on-line to większa dostępność pomocy, bez konieczności dojazdu do gabinetu specjalisty. W niektórych sytuacjach taka forma kontaktu terapeutycznego daje możliwość skorzystania z sesji w niespodziewanych sytuacjach zamiast nieplanowanej nieobecności.
Psychoterapia online nie jest „gorszą wersją” spotkań stacjonarnych. W wielu obszarach daje porównywalne efekty. Kluczowe znaczenie ma jakość relacji terapeutycznej, poczucie bezpieczeństwa oraz gotowość do pracy — a nie sposób kontaktu.
W czasie pandemii pracowałam z częścią pacjentów np. w Poradni Leczenia Uzależnień, a także w prywatnym gabinecie świadcząc psychoterapię on-line. Obecnie nadal w pracy terapeutycznej korzystam z tej formy pracy.
Z mojego doświadczenia wynika, że terapia online jest skuteczna m.in. w pracy z osobami, które:
- chcą nauczyć się lepiej radzić sobie z napięciem, stresem i emocjami,
- mają trudności związane z jedzeniem,
- zmagają się z konsekwencjami uzależnienia w rodzinie (DDA, DDD, współuzależnienie),
- doświadczają objawów psychosomatycznych,
- doświadczają wypalenia zawodowego i przewlekłego przeciążenia,
- w niektórych przypadkach pracują nad wzorcami funkcjonowania charakterystycznymi dla zaburzeń osobowości
- w niektórych sytuacjach taka forma współpracy sprawdzała się także we współpracy z osobami zmagającymi się z uzależnieniami czy zaburzeniami osobowości.
Bywa jednak, że forma kontaktu jest dość indywidualną kwestią. W przypadku niektórych pacjentów rozmowa online wydawała się sprzyjać większej otwartości i ułatwiała regularność spotkań, co być może nie wydarzyłoby się w przypadku ograniczenia do formy bezpośredniego kontaktu w gabinecie.
Co mówią badania naukowe o skuteczności psychoterapii on-line?
Terapia w formie on-line rozwija się intensywniej od kilku lat. Skuteczność takiej formy pracy potwierdzają także badania. Analizy porównujące terapię internetową z tradycyjną wskazują, że formy online, zwłaszcza oparte na terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), osiągają porównywalne wyniki w redukcji objawów depresji, lęku i stresu. Badacze wskazują na pozytywne efekty stosowania oddziaływań w formie on-line u pacjentów.
W niektórych artykułach autorzy zwracają uwagę na trudności generalizacji wyników prowadzonych badań i ich ograniczenia zwracając uwagę na fakt, że np. w niektórych prowadzonych badaniach terapia on-line nie była jedyną formą pracy terapeutycznej. Autorzy sugerują także, że w niektórych badaniach do terapii tego typu mogli być wybierani pacjenci nieco lepiej funkcjonujący, z mniej nasilonymi symptomami, którzy prawdopodobnie mogą uzyskiwać szybciej poprawę, a wtedy trudno porównywać skuteczność. Inną poruszaną kwestią w krytyce dostępnych badań nad skutecznością psychoterapii on-line jest zarzut, że na wynik ma wpływ preferencja pacjentów i terapeutów, którzy wybierali właśnie taką, a nie inną formę terapii (zob. Markowitz i wsp. 2021 za Wolińska i wsp., 2022)
Czym psychoterapia online różni się od stacjonarnej?
Same cele pacjenta, proces terapeutyczny, w większości metody pracy pozostają takie same — zmienia się forma kontaktu. Może oczywiście być tak, że pacjent ma przekonanie do pracy no-line lub pracy w bezpośrednim kontakcie ze specjalistą i wtedy może być łatwiej lub trudniej.
Najważniejsza różnica to brak fizycznej obecności w jednym pomieszczeniu. Praca odbywa się poprzez komunikator z połączeniem wideo lub ewentualnie połączeniem telefonicznym. Specjalista ma mniej informacji z obserwacji, bycia w kontakcie w jednym pomieszczeniu z pacjentem.
Co jeszcze jest inaczej?
- większe znaczenie ma prywatna, spokojna przestrzeń, a jej zorganizowanie jest po stronie klienta (nie jest możliwe uczestniczenie w sesji w czasie np. prowadzenia samochodu czy robienia zakupów),
- ważna jest gotowość klienta i terapeuty do kontaktu przez komunikator. Osobiście pracuję terapeutycznie korzystając z możliwości jakie daje technologia. Widzę jednak pewne ograniczenia np. nie proponuję pracy nad przetwarzaniem, desensytyzacją traumatycznych doświadczeń terapią EMDR w kontakcie on-line, bo uważam, że jako specjalista mam bardziej ograniczone możliwości reakcji w trudnej sytuacji, choć wiem, że praca tego rodzaju nie jest wykluczona. Jako ciekawostkę przywołam też informację, z badań, że w przypadku młodzieży teleterapia okazała się skuteczniejsza niż terapia osobista. Autorzy zacytowanych wnioskowali, że młodsze pokolenie może lepiej reagować na leczenie zdalne. (za Orzeł J. Strzałek, 2025). Odwołując się do własnych doświadczeń z pracy z pacjentami powiedziałabym, że bardzo wiele zależy od przekonania osoby zgłaszającej się do terapii, jej codziennych doświadczeń. Bez wątpienia faktem jest, że osobom, które na co dzień korzystają z technologii łatwiej jest nawiązać relacje także w kontekście terapeutycznym z wykorzystaniem narzędzia, którego używają.
Czy psychoterapia online jest dla każdego?
Oczywiście nie każda osoba i nie każdy moment w życiu człowieka są odpowiednie na pracę on-line.
Przy podejmowaniu decyzji warto po pierwsze wziąć pod uwagę własne potrzeby i przekonania dotyczące psychoterapii czy wsparcia psychologicznego z wykorzystaniem nowych technologii. Kolejne kwestie, które decydują o tym czy terapia on- line będzie dobrym wyborem to:
- aktualny stan psychiczny osoby zgłaszającej się do terapii, rodzaj problemu i nasilenie objawów,
- możliwość znalezienia prywatnej przestrzeni i czasu na sesję. (Sesja on-line pozwala oszczędzić czas na dojazd do gabinetu, może dawać pewien komfort. Jednak nadal wymaga zaplanowania i uwzględnienia tego czasu w planie dnia, dobrze gdyby nie było to wyrwane 50 minut pomiędzy innymi spotkaniami w czasie pracy.)
- (podobnie jak w przypadku psychoterapii w formie stacjonarnej) gotowość do regularnych spotkań – co jest związane z podjęciem decyzji o uczestniczeniu w procesie psychoterapii
- możliwość zapewnienia sobie stabilnego połączenia internetowego
W sytuacjach lęków społecznych, silnych kryzysów, impulsywnego działania powodującego zagrożenie dla życia lub zdrowia, stanów psychotycznych, doświadczania stanów dysocjacji wskazany jest kontakt stacjonarny ze specjalistą. Ważna jest pierwsza konsultacja, która pozwala wspólnie ocenić jaka forma terapii będzie najlepszym wyborem na dany moment.
Terapia on-line czy stacjonarna – świadoma decyzja
Psychoterapia on-line nie jest rozwiązaniem „dla wszystkich”, ale dla wielu osób jest ułatwieniem i realną, skuteczną formą pomocy. Najważniejsze to świadoma decyzja, oparta na rzetelnej informacji i byciu w kontakcie z własnymi potrzebami. Jeśli masz przekonanie, że jakaś forma pracy terapeutycznej on-line lub stacjonarna jest lepsza dla Ciebie na ten moment – to wybierz tę do której masz osobiste przekonanie.
Jeśli zastanawiasz się, jaka forma terapii jest odpowiednia dla Ciebie, czy możesz skorzystać z terapii on-line zapraszam do kontaktu i umówienia konsultacji.
Anna Bus – psycholog, psychoterapeutka, psychodietetyk i certyfikowana psychoterapeutka uzależnień w Warszawie. Pracuję z osobami dorosłymi i młodzieżą. Przyjmuję w gabinetach w Warszawie, a także prowadzę psychoterapię on-line. Zapraszam do kontaktu tel. 500 608 183
Literatura:
Wolińska A. i wsp., 2022; Psychoterapia z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych – zalety i kontrowersje. Perspektywa pacjentów zakładu Psychoterapii SU w Krakowie i przegląd najnowszego piśmiennictwa
Orzeł J. Strzałek, 2025; Przegląd zastosowania technologii cyfrowych w psychoterapii: skuteczność, dostępność i wyzwania etyczne
źródła grafik: pixabay.com
