Co jakiś czas spotykam się z pytaniem jaki nurt psychoterapeutyczny będzie najlepszy. Rozumiem, że osoba, która szuka pomocy i nagle dowiaduje się o tym, że istnieją różne nurty psychoterapii może poczuć się nieco zagubiona i nic w tym dziwnego. Sami terapeuci na początku swojej drogi też doświadczają pewnego zagubienia.
Nurt psychoterapeutyczny z perspektywy psychoterapeuty
Z punktu widzenia pracy, którą wykonuję myślę, że jako terapeuci lepiej pracujemy wtedy, kiedy mamy przekonanie do sensowności i skuteczności stosowanych metod.
Nurt psychoterapeutyczny z perspektywy pacjenta
Z punktu widzenia pacjenta – myślę, że wiedza o tym jak pracuje terapeuta pomaga wyobrazić sobie jak będzie wyglądać sesja. Może pomóc podjąć bardziej świadomą decyzję i wybrać metodę na którą jesteśmy gotowi.
Na przykład terapeuta może pracować tylko metodą psychodramy. Jeśli nie mamy gotowości na wchodzenie w rolę – to może ta metoda nie być dobrym wyborem w danym momencie życia. Ale może być też tak, że jeśli spróbujemy pomimo wątpliwości to poszerzymy swoja perspektywę i zdobędziemy nowe wartościowe doświadczenie.
Warto pamiętać o fakcie, że w psychoterapii najważniejszym czynnikiem leczącym jest dobra relacja terapeutyczna, a nie sam nurt terapeutyczny.
Co to oznacza?
Z punktu widzenia pacjenta ważne jest czy z tym konkretnym psychoterapeutą możliwe jest porozumienie i zbudowanie dobrej relacji. Pacjent na sesji bardziej spotyka się z psychoterapeutą i jego propozycją pracy niż z konkretnym, czystym nurtem psychoterapeutycznym. Pomimo szkolenia w tym samym nurcie praca terapeutów może się różnić. Wybierając psychoterapeutę pomyśl raczej jak czujesz się w relacji z tą konkretną osobą?
Nurt psychoterapeutyczny – czy rzeczywiście ma znaczenie?
Zacznijmy od tego, że nurt terapeutyczny jest teoretyczną koncepcją rozumienia pacjenta. Podejście terapeutyczne jest pewnego rodzaju zbiorem sposobów pracy – technik terapeutycznych. Przy czym już na wstępie warto zaznaczyć, że po pierwsze takie same techniki (z niewielkimi zmianami) mogą występować w różnych nurtach psychoterapeutycznych. Psychoterapeuci w czasie 4 letniego szkolenia często poznają nie tylko własne podejście, ale też elementy innych podejść.
Poza tym psychoterapeuci często wybierają różne szkolenia dodatkowe – nie zawsze związane z tym konkretnym nurtem, w którym się szkolą/ szkolili pierwotnie. Osobiście mam wrażenie, że nurt nie determinuje sposobu pracy terapeuty, coraz więcej psychoterapeutów korzysta z różnych podejść i różnych doświadczeń. Część terapeutów szkoli się w nurtach, które już w swojej nazwie wskazują na integrację różnych podejść tzw. nurt integracyjny. Wybierając psychoterapeutę warto przeczytać lub dopytać w jaki sposób terapeuta pracuje i też zadać sobie pytanie o motywację i własną chęć do takiej czy innej pracy. Najczęściej też takiemu zorientowaniu się czy ten sposób pracy i dany terapeuta jest odpowiedni służą pierwsze trzy sesje.
Nurty psychoterapeutyczne – najczęściej polecane – opinie i mity
Najczęściej polecanym przez różne osoby nurtem psychoterapii jest nurt poznawczo-behawioralny lub psychoterapia w nurcie psychodynamicznym. Mam wrażenie, że czasem osoby polecające mają niewielką wiedzę w temacie, więc polecają to, o czym coś słyszeli. A często słyszeli, „że psychodynamiczna to tak dogłębnie przepracowuje dzieciństwo i daje trwałą zmianę”, a „poznawczo-behawioralna to jest najskuteczniejsza, bo ma najwięcej badań”. Tak popularne podejścia mają też swoich przeciwników. Przeciwnicy podejścia psychodynamicznego żartują z czasu trwania i bezsensownego skupiania się na dzieciństwie przez kilka lat trwania terapii. W przypadku podejścia poznawczo-behawioralnego krytyka skupia się na pokazaniu, że terapia ta zajmuje się bardzo niewielkim wycinkiem rzeczywistości pacjenta i łatwo potwierdzić skuteczność w badaniach.
Czy terapeuta powinien znać wszystkie metody i dobierać je do pacjenta?
Podejścia terapeutyczne są liczone nie w dziesiątkach, a w setkach. W tym artykule nie jest możliwe przedstawienie ich wszystkich. Skupię się na tych bardziej popularnych oraz tych, z których osobiście czerpię.
Psychoterapia ericksonowska
To podejście ważne dla mnie, na które się zdecydowałam, wybierając dla siebie szkolenie. Co sprawiło, że zdecydowałam się kształcić w tym nurcie? Przede wszystkim istotny był sposób patrzenia na pacjenta z uwzględnieniem i podkreśleniem jego zasobów. Ten nurt pod tym względem był spójnym pogłębieniem wiedzy zdobytej wcześniej w czasie szkoleń z terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach (na ten temat był oddzielny artykuł) oraz wcześniejszych szkoleń z hipnoterapii.
W terapii ericksonowskiej terapeuta wychodzi od teraźniejszości i kieruje się w stronę przyszłości. Zaglądanie w przeszłość służy zrozumieniu obecnej sytuacji i znalezieniu zasobów. Ważniejsza jest pożądana przez pacjenta zmiana, niż wgląd i dogłębne rozumienie przyczyn problemów. W tej terapii jest założenie, że poznanie przyczyn nie powoduje wprowadzenia oczekiwanej zmiany. Psychoterapeuta ericksonowski pracuje nie tylko ze świadomą, ale też z nieświadomą częścią pacjenta poprzez wykorzystanie hipnoterapii. Chętnie korzysta używa metafor i opowieści. Terapeuta pracując w tym nurcie uwzględnia system rodzinny i fakt, że otoczenie, w którym żyje osoba ma znaczenie dla funkcjonowania jednostki. Podejmując szkolenie w tym nurcie terapeuta także poznaje sposoby pracy z systemami: rodzinami, grupami. Techniki i sposób pracy są dostosowane do potrzeb konkretnego człowieka.
Psychoterapia psychodynamiczna
Ten rodzaj psychoterapii ma swoje źródła w klasycznej freudowskiej psychoanalizie, która może mieć częstotliwość kilku spotkań w tygodniu i jej celem jest zyskanie wglądu, a niekoniecznie wprowadzanie zmian. Terapeuta jest neutralny, jest lustrem dla pacjenta. Psychoterapia psychodynamiczna powstała jako odpowiedź na możliwości i potrzeby bardziej współczesnych pacjentów (możliwa mniejsza częstotliwość spotkań, krótszy czas trwania procesu). Psychoterapeuta skupia się bardziej na przeszłości. Istotne jest uzyskanie świadomości, rozumienie siebie przez pacjenta, rozumienie pacjenta przez psychoterapeutę oraz rozumienie powiązań między przeszłością a teraźniejszością. Dużo uwagi poświęcone jest relacji pomiędzy terapeutą a pacjentem, analizowane jest przeniesienie i przeciwprzeniesienie. Bardzo ważny, szczególnie w tym podejściu jest setting (stałość miejsca, czasu spotkań, przestrzeganie ustalonych zasad). Osobiście w czasie moich studiów uczyłam się od nauczycieli pracujących w tym nurcie. Doświadczyłam analizy grupowej i psychoterapii psychodynamicznej na sobie. Pracowałam i pracuję jako koterapeutka w psychoterapii grupowej oraz superwizuję moja pracę u superwizora, który jest analitykiem grupowym i psychoterapeutą.
Psychoterapia poznawczo behawioralna
To raczej psychoterapia krótkoterminowa, terapeuta w czasie sesji jest bardziej dyrektywny: proponuje różne zadania, czasem jakieś prace domowe. Charakterystyczne dla podejścia są też treningi uważności, relaksacji, umiejętności społecznych itp. Praca skupiona raczej na chwili obecnej, a do przeszłości sięgamy w celu odnalezienia wzorców myślenia i działania. W tym nurcie zakładamy, że pewne emocje, sposoby reakcji są efektem uczenia się. Uwaga skupiona jest na analizowaniu myśli, emocji i zachowań. Nurty DBT i terapia schematów powstały z rozwinięcia terapii poznawczo-behawioralnej.
Psychoterapia systemowa
Skupia się na rozumieniu problemów pacjenta w kontekście systemów społecznych. Problemy jednej osoby analizowane są w odniesieniu do sytuacji rodzinnej. Bardzo przydatne kiedy do terapii trafia osoba, która jest zależna od systemu np. dziecko lub nastolatek, ale też osoba w związku.
Psychoterapie humanistyczne
W tym nurcie podkreślane jest znaczenie kontaktu i akceptacji dla klienta ze strony terapeuty. Psychoterapeuta wspiera w poznawaniu i wyrażaniu własnych uczuć i myśli. Terapia ta skupia się na wspieraniu indywidualnego potencjału osoby do osiągnięcia wzrostu i samorealizacji. Do tego nurtu zaliczana jest np. psychoterapia Gestalt.
Terapia EMDR – (Eye Movement Desensitization and Reprocesing)
Ta terapia korzysta z elementów innych podejść. Terapeuta pracuje z przekonaniami, reakcjami somatycznymi, emocjami. W czasie sesji psychoterapeuta jest w bliskim kontakcie z pacjentem, co wspiera proces leczenia. Ten rodzaj pracy uwzględnia aspekt neurofizjologiczny. Metoda pomaga w przetworzeniu traumatycznych, zablokowanych doświadczeń i zintegrowaniu ich z doświadczeniami aktualnymi.
Autor:
Anna Bus – psycholog, psychoterapeutka psychodietetyk i certyfikowany psychoterapeutka uzależnień w Warszawie (pracuje korzystając z terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach, podejścia ericksonowskiego, terapii EMDR). Pracuję z osobami dorosłymi i młodzieżą. Przyjmuję w gabinecie w Warszawie (Warszawa Mokotów, ul. Puławska 28/28; oraz Warszawa Śródmieście ul. Gałczyńskiego 3/4, a także prowadzę psychoterapię on-line. Zadzwoń już dziś, tel. 500 608 183 i umów się na konsultację psychologiczną.
