Na co dzień pracuję z osobami, które określają się jako DDA w związku z dorastaniem w rodzinie z problemem alkoholowym. Pracuję także z osobami, które w swoim życiu doświadczyły traumy prostej (PTSD) lub złożonej (c-PTSD). Te pojęcia nie są ze sobą tożsame, ale korzystając z doświadczenia zawodowego mogę powiedzieć, że bardzo często się ze sobą łączą. Osoby, które zgłaszają się do specjalisty z powodu dorastania w rodzinie z problemem alkoholowym lub ze względu na inna dysfunkcję w rodzinie to bardzo często osoby z doświadczeniem traumy. Tematem do psychoterapii nie jest sama przeszłość, ale to jak ta przeszłość wpływa na teraźniejszość.
Co łączy DDA i c-PTSD (traumę złożoną)?
DDA jest określeniem zespołu cech. To określenie bardziej społeczne, a nie konkretna diagnoza. Określenia DDA/ DDD odnoszą się do osób, które dorastały w rodzinie z problemem uzależnienia lub w rodzinie dysfunkcjonalnej. W środowisku pełnym chaosu, napięcia, często także przemocy emocjonalnej czy fizycznej i braku bezpieczeństwa. Oczywiście rodziny z problemem uzależnienia są różne – różne były warunki. Ale też jako ludzie różnimy się między sobą. U kogoś dorastanie w określonych warunkach mogło pozostawić ślady, inna osoba mogła mieć zasoby, które pozwoliły poradzić sobie. Natomiast c-PTSD to termin kliniczny, ujęty w klasyfikacji medycznej. O traumie złożonej (c-PTSD) mówi się nie ze względu na samo doświadczenie powtarzającej się traumy interpersonalnej (zaniedbanie, przemoc, nadużycie). W c-PTSD występują takie objawy jak w PTSD, a dodatkowo problemy z regulacją emocji, negatywne przekonania o sobie, poczucie wstydu oraz trudności w relacjach.
Co więc łączy osoby zgłaszające się do Poradni jako DDA i osoby zgłaszające się z doświadczeniem traumy złożonej (c-PTSD)?
Wiele doświadczeń osób z tych grup jest bardzo podobnych. Łączy je przede wszystkim długotrwały stres w dzieciństwie. Dorastanie w niestabilnym środowisku, gdzie codziennym doświadczeniem może być zaniedbanie, przemoc, nadużycie. Dziecko dorastające w nieprzewidywalnym środowisku często funkcjonuje w stanie ciągłej gotowości. Układ nerwowy zaczyna funkcjonować w inny sposób – bo kiedyś było to konieczne do przetrwania. W dorosłym życiu osoba z takim doświadczeniem może mieć trudności w różnych obszarach codziennego funkcjonowania.
Jak rozpoznać czy przeszłość należy do przeszłości?
Warto zwrócić uwagę na różne obszary funkcjonowania: zawodowy, społeczny, rodziny. Sprawdzić czy występują:
- trudności w określaniu własnych emocji i potrzeb
- postrzeganie emocji jako czegoś przeszkadzającego
- problemy w samoregulacji, nadmiernej czujności i napięcia
- reagowanie poczuciem zagrożenia, w niezagrażających sytuacjach,
- wpadanie w skrajne stany pobudzenia lub wycofania
- trudności w odpoczywaniu, odpuszczaniu kontroli
- silny krytyk wewnętrzny i perfekcjonizm, nadmierny wstyd
- poczucie wstydu i bycia gorszym, niewystarczającym
- problemy w relacjach
- silna potrzeby akceptacji, lęk przed odrzuceniem
- nadmierne unikaniu konfliktów, problemy ze stawianiem granic, a po pewnym czasie także impulsywne reagowaniu
- poczucie nadmiernej odpowiedzialności za innych
Część osób mówi: „Być może taka jestem/ taki jestem”. Praca terapeutyczna to zawsze jest decyzja osoby, która doświadcza trudności czy podejmie pracę i coś zmieni czy nie. Ale jeśli pewne reakcje, sposób funkcjonowania w obecnej sytuacji nie są konstruktywne, to warto nad nimi popracować.
Dlaczego terapia traumy może być pomocna?
Psychoterapia nie jest analizowaniem w nieskończoność przeszłych doświadczeń dla samego ich analizowania. Celem dobrej psychoterapii jest przede wszystkim:
- zaakceptowanie wydarzeń, ale też własnych emocji
- lepsze rozumienie własnych reakcji i emocji
- poprawa umiejętności samoregulacji
- uwolnienie się od powtarzania doświadczeń, ponownego intensywnego przeżywania emocji i sytuacji z przeszłości
- stopniowe zmienianie sposobów reagowania, wprowadzanie nowych zachowań
Co istotne osoby z opisywanymi doświadczeniami mogą dobrze funkcjonować w jakimś obszarze życia np. zawodowym, radzić sobie być postrzegani jako świetni pracownicy, a doświadczać trudności w sferze osobistej. Może być też tak, że osoba funkcjonuje w różnych obszarach, ale ponowi duże koszty np. radzenie sobie poprzez sięganie po substancje, alkohol, kompulsywne jedzenie. Proces terapii pomaga odzyskać poczucie wpływu na własne życie i zostawić przeszłość w przeszłości. Możemy pamiętać przeszłe wydarzenia, ale nie musimy ich przezywać w nieskończoność, ani tracić energii na ciągłe przywracanie się do równowagi.
Autor:
Anna Bus – psycholog w Warszawie, psychoterapeutka, psychodietetyk i certyfikowana psychoterapeutka uzależnień. Pracuję z osobami dorosłymi i młodzieżą. Przyjmuję w gabinecie w Warszawie (Warszawa Mokotów, ul. Puławska 28/28; oraz Warszawa Śródmieście ul. Gałczyńskiego 3/4, a także prowadzę psychoterapię on-line. Zadzwoń już dziś, tel. 500 608 183 i umów się na konsultację psychologiczną.
Grafika: pixabay.com
