Zdarza się, że zgłaszają się osoby, które w pierwzym kontakcie pytają o psychoterapię dla DDA. Często zaczynają spotkanie od zdania: „jestem DDA”. Zwykle pytam wtedy, co to oznacza dla tej osoby, która do mnie przychodzi.
Rozmawiamy o emocjach z tym związanych, dominujących cechach, powtarzających się zachowaniach. Poruszamy także temat przekonań o sobie i otaczającej rzeczywistości. Przyglądamy się temu, co przeszkadza i co pomaga w obecnym, codziennym funkcjonowaniu, w realizowaniu planów i marzeń.
Czym jest DDA/DDD?
Syndrom DDA jest to zespół cech charakterystycznych dla osób, które dorastały w rodzinie z problemem alkoholowym. Przy czym bardzo ważne jest, że nie każdy człowiek, który dorasta w domu, gdzie był problem alkoholowy musi mieć cechy charakterystyczne dla tego syndromu.
Co istotne czasami nawet jeśli problem uzależnienia od alkoholu nie występował w rodzinie ktoś może mieć cechy charakterystyczne dla syndromu DDA. Rodzina może być dysfunkcyjna z wielu innych powodów. Osoby, które wychowywały się w rodzinach, gdzie była jakaś inna dysfunkcja niezwiązana z uzależnieniem od alkoholu określa się jako DDD (czyli Dorosłe Dzieci z Rodzin Dysfunkcyjnych).
Jak powstają cechy charakterystyczne dla syndromu DDA/ DDD?
Funkcjonowanie rodziny, gdzie występuje problem uzależnienia od alkoholu jest skupione wokół spraw związanych z osobą uzależnioną. Może brakować uwagi dla potrzeb dzieci, które w takiej rodzinie dorastają i wystarczająco dobrej opieki czy wsparcia. Co więcej życie w rodzinie dysfunkcyjnej może być związane z doświadczaniem wielu trudnych, czasem traumatycznych sytuacji.
Dorastanie w rodzinie z problemem alkoholowym może być przyczyną doświadczania przykrych emocji jak: strach, wstyd, złość czy poczucie winy. Jednocześnie często nie ma odpowiednich warunków do przeżywania tych emocji, zajmowania się tymi przeżyciami czy rozmawiania o nich, myślenia i możliwości przepracowania. Osoby, żyjące w rodzinie dysfunkcyjnej tworzą różne mechanizmy obronne, które w takich ekstremalnych momentach pomagają przetrwać. W dorosłym, życiu jeśli osoba używa tych samych mechanizmów, korzysta ze schematów powstałych jako dostosowanie do trudnych sytuacji prawdopodobnie doświadcza trudności w codziennym życiu.
Psychoterapia dla DDA – cechy i problemy związane z DDA/DDD:
Następujące cechy mogą być związane z dorastaniem w rodzinie, gdzie występował problem uzależnienia od alkoholu lub w rodzinie z inną dysfunkcją. To właśnie na tych obszarach skupiamy się w czasie psychoterapii. Ważne jest podkreślenie, że te problemy mogą, ale nie muszą występować u osób wychowujących się w rodzinach z problemem uzależnienia.
- zaniżona samoocena
- trudność w docenianie siebie, swoich osiągnięć, sabotowanie własnych sukcesów
- lęk przed porażkami, nadmierne wymagania wobec siebie,
- zbyt duża potrzeba uznania, afirmacji ze strony innych ludzi – utrudniająca
- funkcjonowanie, podejmowanie działań
- lęk przed krytyką i oceną przy jednoczesnym bardzo surowym ocenianiu siebie
- skłonność do podejrzewania innych o lekceważenie
- trudności w radzeniu sobie i rozumieniu własnych emocji, lęk przed doświadczaniem
- emocjami
- niska umiejętność zabawy, odpoczywania, przeżywania radości, przyjemności
- trudność w radzeniu sobie ze stresem, częste odczuwanie napięcia, niskie
- umiejętności radzenia sobie z napięciem
- nadmierne doświadczanie wstydu, poczucia winy
- skłonność do brania nadmiernych odpowiedzialności na siebie vs czasem
- nieodpowiedzialne, nieprzemyślane, ryzykowne działania
- nadmierna lojalność
- trudność w mówieniu o swoich potrzebach,
- niska asertywność
- lęk przed złością, sytuacjami konfliktowymi, czasem branie na siebie roli osoby
- łagodzącej konflikt, u niektórych osób także prowokowanie konfliktów, aby
- doświadczyć ulgi
- doświadczanie problemów w relacjach z ludźmi
- lęk przed odrzuceniem i lęk przed bliskością
- lęk przed zmianami i nadmierna potrzeba kontroli,
- wchodzenie w rolę opiekuna wobec partnera, mylenie miłości z litością,
- skłonność do unikania i zaprzeczania,
- czarno-białe postrzegania rzeczywistości
- funkcjonowanie z roli ofiary
- skłonność do uzależnień lub wchodzenia w relacje z osobami uzależnionymi
- oczekiwanie negatywnych wydarzeń, budowanie czarnych scenariuszy
Czy osoby z DDA/ DDD zawsze potrzebują psychoterapii?
Samo dorastanie w rodzinie z problemem uzależnienia czy wychowywanie się w rodzinie z jakimkolwiek innym problemem nie jest bezwzględnym wskazaniem do podjęcia psychoterapii. Osoby opisujące się jako DDA/ DDD mogą mieć udane życie, odnosić sukcesy zarówno w sferze zawodowej jak i osobistej, dobrze funkcjonować w różnych obszarach życia.
Kiedy warto rozważyć psychoterapię dla DDA/DDD?
Czasem cena osiąganych sukcesów jest zbyt wysoka, a trudne doświadczenia z przeszłości są obciążające i trudno korzystać z życia i cieszyć się życiem – wtedy oczywiście warto skorzystać z psychoterapii.
Wiele osób wychowując się w rodzinie dysfunkcyjnej ma wiele zasobów związanych z pełnionymi w tej rodzinie rolami. Są to cechy takie jak: samodzielność, dokładność, odpowiedzialność, pracowitość, umiejętność zadaniowego funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych. Są to ważne zasoby.
Bywa jednak, że osoby wychowane w rodzinach dysfunkcyjnych nie mają świadomości, że takie cechy posiadają i jak z nich korzystać. W takich rodzinach najczęściej takich cech i wysiłków dziecka nie docenia. Aby z takich zasobów korzystać w dorosłym życiu na własny użytek potrzebna jest zmiana pewnych schematów. Zmiana wzorców, z którymi wychodzą w świat osoby DDA/DDD i nauka nowych umiejętności. Wtedy warto skorzystać z psychoterapii, aby poznać własne schematy, wartości, przekonania i pozwolić sobie żyć pełniej.
Anna Bus – psycholog, psychoterapeutka, psychodietetyk i certyfikowany psychoterapeutka uzależnień w Warszawie. Pracuję z osobami dorosłymi i młodzieżą. Przyjmuję w gabinecie w Warszawie (Warszawa Mokotów, ul. Puławska 28/28; oraz Warszawa Śródmieście ul. Gałczyńskiego 3/4, a także prowadzę psychoterapię on-line. Zadzwoń już dziś, tel. 500 608 183 i umów się na konsultację psychologiczną.
