Szukasz odpowiedzi czy on / ona jest narcyzem albo ma borderline? Przeczytaj.

W ostatnim czasie sporo filmików w mediach społecznościowych zaczyna się od próby uproszczonego wyjaśnienia czym jest zaburzenie narcystyczne lub zaburzenie borderline. Sporo osób wpisuje w wyszukiwarkę pytania: „Czy mój partner jest narcyzem?”, „Czy moja partnerka ma borderline?”, „Jak rozpoznać toksyczny związek?”. Czasem na sesji zdarza się, ze pacjenci pytają o możliwą diagnozę partnera lub partnerki. To zrozumiałe, że w sytuacji kiedy relacja staje się źródłem cierpienia, chcemy znaleźć odpowiedź, która uporządkuje chaos i wyjaśni, dlaczego ktoś zachowuje się w określony sposób.

Jednak w praktyce okazuje się, że diagnoza partnera raczej nie rozwiązuje problemu. Znacznie ważniejsze jest zrozumienie, co dzieje się z Tobą i jak funkcjonujesz w danej relacji.

Dlaczego szukamy diagnozy?

Poszukiwanie diagnozy daje poczucie ulgi. Jeśli nazwiesz problem, wydaje się on bardziej zrozumiały i przewidywalny.

Za pytaniem: „Czy on jest narcyzem?” często kryją się zupełnie inne pytania:

• Dlaczego cierpię w tej relacji?
• Czy przesadzam?
• Czy to ze mną jest coś nie tak?
• Czy to ja jestem problemem?
• Czy mogę liczyć na zmianę?
• Czy mogę lub powinnam odejść?

Diagnoza nie przyniesie odpowiedzi

Zaburzenia osobowości są rozpoznawane przez specjalistów po szczegółowym wywiadzie i analizie funkcjonowania człowieka w różnych obszarach życia. Nie można ich wiarygodnie stwierdzić na podstawie kilku filmów w mediach społecznościowych, internetowego testu czy opisu zachowań partnera. Co więcej, wiele zachowań może wyglądać podobnie, choć wynikać z zupełnie innych przyczyn. Manipulacja, wycofanie, impulsywność, zazdrość czy trudności z regulacją emocji nie są charakterystyczne wyłącznie dla jednego rodzaju zaburzeń.

W mediach społecznościowych diagnoza narcyz lub borderline zaczynają funkcjonować jako sygnał: „Uciekaj i ratuj siebie”. Ludzie mają różne cechy, występujące w różnym nasileniu. Pacjenci z diagnozą też maja różne cechy i nasilenie tych cech także bywa różne.

Zamiast pytać, „czy to narcyz?”, zadaj sobie kilka bardziej pomocnych pytań o własne uczucia i własne doświadczenia.

Czy czuję się bezpiecznie?

Bezpieczeństwo emocjonalne oznacza możliwość wyrażania własnych myśli, emocji i potrzeb bez lęku przed ośmieszeniem, karą czy odrzuceniem.

Czy moje granice są szanowane?

Każdy ma prawo odmówić, zmienić zdanie. Zdrowa relacja uwzględnia granice obu stron.

Czy mogę być sobą?

Jeżeli nieustannie kontrolujesz swoje słowa, boisz się reakcji partnera albo masz poczucie, że musisz zasłużyć na akceptację, warto się temu przyjrzeć.

Jak rozwiązujemy konflikty w relacji?

Czy za wszelką ceną unikasz konfliktu? Czy pozwalasz sobie wyrażać swoje potrzeby? Jak reagujecie po sytuacjach konfliktowych – rozmawiacie? Pojawia się refleksja, odpowiedzialność i próba naprawy relacji?

Jak czuję się przy tej osobie?

To jedno z najważniejszych pytań. Czy częściej czujesz spokój, bliskość i zaufanie?

Czy raczej napięcie, niepewność, poczucie winy i ciągłe analizowanie każdego zachowania?

To właśnie Twoje doświadczenie jest najważniejszym źródłem informacji.

Czerwone flagi nie wymagają diagnozy

Istnieją zachowania, które są niepokojące niezależnie od tego, czy ktoś spełnia kryteria zaburzenia czy nie.

Należą do nich między innymi:

• groźby, zastraszanie lub przemoc,
• izolowanie od bliskich,
• kontrolowanie finansów lub kontaktów społecznych,
• kłamstwa i manipulowanie
• powodowanie poczucia winy
• lekceważenie Twoich uczuć i potrzeb,
• ciągłe podważanie Twojej pamięci i percepcji rzeczywistości,
• brak gotowości do przyjmowania odpowiedzialności za własne zachowania,
• przepraszanie i powtarzanie takich samych zachowań

Każde z tych zachowań może być wystarczającym powodem do szukania wsparcia lub wyjścia z relacji. Nie trzeba wiedzieć, jaka diagnoza stoi za zachowaniem. Partner nie musi być klinicznie lub medialnie poprzez filmiki w internecie potwierdzonym „toksykiem”, ani „narcyzem”, aby można było zakończyć relację.

Etykietowanie partnera bywa pułapką

Paradoksalnie diagnoza bywa wykorzystywana jako sposób na podtrzymywanie trudnej relacji.

Pojawiają się wtedy myśli:

“On nie może inaczej.”

“To przez jego zaburzenie.”

“Jeśli bardziej go zrozumiem, to wszystko się zmieni.”

„Jeśli on zapisze się na terapię to wszystko się zmieni” itd.

Empatia jest ważna, ale nie powinna oznaczać rezygnacji z własnego bezpieczeństwa i dobrostanu.

Można rozumieć trudności drugiej osoby i jednocześnie uznać, że dana relacja nie jest dobra.

Najważniejsze pytanie brzmi: czy ta relacja mi służy?

Nie każda trudna relacja jest relacją z osobą z zaburzeniem osobowości. Zamiast skupiać się na tym, jaka diagnoza mogłaby dotyczyć partnera, warto przyjrzeć się temu, jak wygląda Wasza codzienność.

• Czy możesz czuć się sobą?
• Czy jesteś traktowany lub traktowana z szacunkiem?
• Czy Wasza relacja daje przestrzeń na wzajemność, odpowiedzialność i rozwój?

Kiedy warto skorzystać z pomocy psychologa?

Jeżeli wpisujesz w wyszukiwarkę hasła „czy mój partner jest narcyzem”, „czy moja partnerka jest narcyzką”, „czy jestem w toksycznym związku”, „jak rozpoznać przemoc psychiczną”, „czy partner mną manipuluje” lub „czy to gaslighting”, prawdopodobnie próbujesz zrozumieć własne doświadczenie. Być może szukasz jakiegoś potwierdzenia lub uzasadnienia do zakończenia relacji. Być może brakuje Ci kontaktu z własnymi uczuciami i potrzebami, aby poczuć spokój i ułożyć chaos.

Podczas konsultacji nie diagnozujemy partnera. Skupiamy się na tym, co dzieje się z Tobą i Twoim funkcjonowaniem w relacji. Analizujemy konkretne sytuacje, wzorce komunikacji, wpływ relacji na Twoje samopoczucie, poczucie bezpieczeństwa, samoocenę i granice. Celem spotkań jest pomoc w odzyskaniu jasności, zaufania do własnych odczuć oraz podjęciu świadomych decyzji zgodnych z Twoimi wartościami i potrzebami. Niezależnie od tego, czy relacja wiąże się z przemocą psychiczną, współuzależnieniem, doświadczeniem traumy czy obecnym kryzysem, najważniejsze jest ułożenie chaosu, zintegrowanie doświadczeń i znalezienie właściwych rozwiązań.

Jeżeli od dłuższego czasu zastanawiasz się, czy Twój związek jest zdrowy, czujesz się zagubiona/y, stale wątpisz we własną ocenę sytuacji albo masz trudność z postawieniem granic, rozmowa z psychologiem może pomóc uporządkować sytuację.

Celem konsultacji nie jest diagnozowanie partnera. Jest nim zrozumienie Twoich doświadczeń, potrzeb i możliwości działania.

Najważniejsze pytanie nie jest pytaniem: „Czy mój partner jest narcyzem albo czy ma borderline?”

Najważniejsze brzmi: „Czy w tej relacji jestem bezpieczny/a, szanowany/a i mogę być sobą?”

Anna Bus – psycholog w Warszawie, psychoterapeutka, specjalistka uzależnień. Pracuję z osobami dorosłymi i młodzieżą. Korzystam z podejścia ericksonowskiego, terapii EMDR. Zadzwoń tel. 500 608 183 lub umów konsultację przez formularz.